<<  13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23  >>
      Принтирай

Зависимостта като мозъчно заболяване

30 Юли 2005
 

Зависимостта като мозъчно заболяване

Ùå ïîñòèãíåì ïî- ãîëÿì ïðîãðåñ â áîðáàòà ñðåùó íàðêîòè÷íàòà çàâèñèìîñò êîãàòî ñòðàòåãèèòå íè îáõâàíàò ïúëíèÿ êîìïëåêñ îò ïîñëåäíèòå íàó÷íè äîêàçàòåëñòâà. Àìåðèêàíñêîòî îáùåñòâî å ïðîíèêíàòî îò âñåâúçìîæíè ìåòàôîðè íà íàðêîòè÷íàòà çàâèñèìîñò è å ïîëÿðèçèðàíî â ñïîðà ñè çà íåÿ. Âñåêè èìà ñâîåòî ìíåíèå. Åäíàòà ñòðàíà íàñòîÿâà, ÷å òðÿáâà äà ñå êîíòðîëèðà ïàçàðà, äðóãàòà- ÷å òðÿáâà äà ñå íàìàëÿò çàâèñèìèòå. Õîðàòà ãëåäàò íà çàâèñèìîñòòà èëè êàòî íà áîëåñò, èëè êàòî íà ïðîÿâà íà ñëàáà âîëÿ. Íèòî åäèí îò òåçè àíàëèçè íå íè ïðèäâèæâà íàïðåä. Èñòèíàòà å, ÷å ùå óñïååì äà íàïðàâèì íåùî ñ íàðêîòè÷íàòà çàâèñèìîñò ñàìî êîãàòî íàöèîíàëíîòî íè ðàçáèðàíå è ñòðàòåãèèòå íè ñòàíàò òîëêîâà êîìïëåêñíè è âñåñòðàííè êàêúâòî å ñàìèÿò ïðîáëåì. Êëþ÷îâàòà òî÷êà, êîÿòî áåøå ïîñòèãíàòà ñ íàó÷íè èçñëåäâàíèÿ ïðåç ïîñëåäíîòî äåñåòèëåòèå, å ÷å íàðêîòè÷íàòà çàâèñèìîñò å ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå, êîåòî ñå ðàçâèâà âúâ âðåìåòî êàòî ðåçóëòàò îò äîáðîâîëíîòî ïîâåäåíèå íà óïîòðåáÿâàùèÿ íàðêîòèöè. Ïîñëåäèöèòå ñà íåêîíòðîëèðóåìà ñòðàñò çà íàðêîòèöè, òÿõíîòî òúðñåíå è óïîòðåáà, êîåòî àòàêóâà, àêî íå íàïðàâî ðàçðóøàâà, öÿëîòî ñåìåéñòâî è îáùåñòâîòî. Çäðàâîñëîâíîòî ñúñòîÿíèå èçèñêâà ôîðìàëíî ëå÷åíèå. Çíàåì âå÷å â ãîëåìè äåòàéëè ìîçú÷íèÿ ìåõàíèçúì, ÷ðåç êîéòî íàðêîòèöèòå îñòðî ïðîìåíÿò íàñòðîåíèåòî, ïàìåòòà, âúçïðèÿòèÿòà è åìîöèîíàëíîòî ñúñòîÿíèå. Ïîâòàðÿùàòà ñå óïîòðåáà íà íàðêîòèöè ñëåä âðåìå ïðîìåíÿ ìîçú÷íàòà ñòðóêòóðà è ôóíêöèè ïî îñíîâåí è äúëãîòðàåí íà÷èí è òîâà ìîæå äà ïðîäúëæè äúëãî ñëåä íåéíîòî ñïèðàíå. Çàâèñèìîñòòà ñå ïîðàæäà ñëåä ðåäèöà îò íåâðîàäàïòèâíè ïðîìåíè íà áàçàòà íà íîâè âðúçêè â ïàìåòòà â ðàçëè÷íè ÷àñòè íà ìîçúêà. Îùå íå çíàåì âñè÷êè îòíîñèìè êúì òîâà ìåõàíèçìè, íî ñâèäåòåëñòâàòà äîêàçâàò, ÷å òåçè äúëãîòðàéíè ïðîìåíè â ìîçúêà ñà îòãîâîðíè çà íàðóøåíèÿòà íà êîãíèòèâíîòî è åìîöèîíàëíî ôóíêöèîíèðàíå, õàðàêòåðíè çà çàâèñèì, â ÷àñòíîñò ñòàâà äóìà çà êîïíåæà çà íîâà óïîòðåáà íà íàðêîòèöè- êîåòî å ñúùíîñòòà íà çàâèñèìîñòòà. Âñå åäíî íàðêîòèöèòå ñà îòâëåêëè åñòåñòâåíèÿ ìîòèâàöèîíåí êîíòðîë íà ìîçúêà, ïðåâðúùàéêè óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè â íàé- ñòðàñòíîòî æåëàíèå, â ìîòèâàöèîíåí ïðèîðèòåò çà ëè÷íîñòòà. Åòî çàùî áèîìåäèöèíñêîòî îáùåñòâî ñåãà âúçïðèåìà çàâèñèìîñòòà èëè íåéíàòà ñúùíîñò êàòî ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå: ñúñòîÿíèå, êîåòî ïðåäèçâèêâà òðàéíè ïðîìåíè â ìîçú÷íàòà ñòðóêòóðà è ôóíêöèè. Îñíîâàíèÿ íà ìîçúêà ïîãëåä êúì çàâèñèìîñòòà èìà çíà÷èòåëíè ïðîòèâíèöè îñîáåíî ñðåä õîðàòà, êîèòî ñà ñêëîííè äà ìèñëÿò ñàìî â ïîëÿðèçèðàíè íà÷èíè. Ìíîãî õîðà ïîãðåøíî âñå îùå ñìÿòàò, ÷å áèîëîãè÷íèòå è ïîâåäåí÷åñêè îáÿñíåíèÿ ñà àëòåðíèòèâà çà êîíêóðåíòåí íà÷èí çà ðàçáèðàíå íà ôåíîìåíà, êîãàòî âñúùíîñò òå ñà äîïúëâàùè èíòåãðèðàíè ìîìåíòè. Ìîäåðíàòà íàóêà ñìÿòà çà òâúðäå îïðîñòåí÷åñêî äà ïîñòàâèø áèîëîãèÿòà ñðåùó ïîâåäåíèåòî èëè äà èçðîâèø îòíÿêúäå ñàìîêîíòðîëà ñðåùó ìîçú÷íàòà õèìèÿ. Çàâèñèìîñòòà îáåäèíÿâà íåäåëèìî áèîëîãè÷íè è ïîâåäåí÷åñêè êîìïîíåíòè. Òÿ å êâèíòåñåíöèÿ íà áèîïîâåäåí÷åñêî íàðóøåíèå. Ìíîçèíà âñå îùå ãðåøíî ìèñëÿò, ÷å çàâèñèìîñòòà îò íàðêîòèöè å ïðîñòî ïðîâàë íà âîëÿòà èëè íà õàðàêòåðà. Èçñëåäâàíèÿòà îñïîðâàò òàçè ïîçèöèÿ. Âñå åäíî, ðàçïîçíàâàíåòî, ÷å çàâèñèìîñòòà å ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå íå îçíà÷àâà, ÷å çàâèñèìèÿò å ïðîñòî çëî÷åñòà æåðòâà. Çàâèñèìîñòòà çàïî÷âà ñ äîáðîâîëíîòî óïîòðåáà íà íàðêîòèöè, à çàâèñèìèòå åòðÿáâà äà ó÷àñòâàò è äà ïîåìàò îòãîâîðíîñò çà ñâîåòî ëå÷åíèå. Ñúçíàíèåòî, ÷å ñòàâà äóìà çà ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå, íå ñíåìà îò çàâèñèìèÿ îòãîâîðíîñòòà çà íåãîâîòî ïîâåäåíèå, íî îáÿñíÿâà çàùî òîé íå ìîæå ïðîñòî òàêà äà ñïðå äà óïîòðåáÿâà íàðêîòèöè, êîëêîòî è äà æåëàå òîâà è êàêâàòî è ñèëà íà âîëÿòà äà óïðàæíÿâà. Òî ñúùî òàêà äèêòóâà è ìíîãî ïî- ñëîæåí ïîäõîä êúì ìíîãîîáðàçèåòî îò ïðîáëåìè, êîèòî ñúïúòñòâàò óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè è çàâèñèìîñòòà â íàøåòî îáùåñòâî.

Същност на зависимостта

Öÿëîñòíàòà êîíöåïöèÿ íà çàâèñèìîñòòà ÷åñòî å ñòðàäàëà îò íåïðåöèçíîñò è íåðàçáèðàíå. Íà ïðàêòèêà, íàé- äîáðå å äà ñå çàïî÷íå îòíîâî ñ íîâè, ïî- íåóòðàëíè òåðìèíè. Íåäîðàçóìåíèåòî èäâà îò÷àñòè îò âå÷å àðõàè÷íîòî äåëåíå íà íàðêîòèöèòå íà òàêèâà, êîèòî äàâàò “ ôèçè÷åñêà” è “ ïñèõè÷åñêà” çàâèñèìîñò. Òîâà ðàçäåëåíèå èñòîðè÷åñêè å ïîðîäåíî îò ìîìåíòà, êîãàòî çàâèñèìèòå äðàìàòè÷íî èëè íå òîëêîâà èçðàçÿâàò àáñòèíåíòíèòå ïðèçíàöè – òîâà, êîåòî íà ïðàêòèêà íàðè÷àìå “ ôèçè÷åñêà çàâèñèìîñò”. Âñå åäíî, ñëåä 20 ãîäèíè íàó÷íè èçñëåäâàíèÿ ñòàíà ÿñíî, ÷å ïîäîáíî äåëåíå å íåóìåñòíî è å äàëå÷ îò èñòèíñêîòî ïîëîæåíèå íà íåùàòà. Îò êëèíè÷íà è îò ïîëèòè÷åñêà ãëåäíà òî÷êà âñúùíîñò íÿìà çíà÷åíèå äî êàêâà ñòåïåí ñå ïðîÿâÿâàò àáñòèíåíòíèòå ñèìïòîìè. Ôèçè÷åñêàòà çàâèñèìîñò íå å òîëêîâà âàæíà, çàùîòî äîðè äðàìàòè÷íàòà àáñòèíåíöèÿ îò õåðîèí èëè àëêîõîëíèÿ äåëèð ìîãàò ëåñíî äà áúäàò òðåòèðàíè ñ ïîäõîäÿùè ëåêàðñòâà. Äîðè, êîåòî å ïî-âàæíî, ìíîãî îò íàé- îïàñíèòå è ïðèñòðàñòÿâàùè íàðêîòèöè, âêë. Ìåòàìôåòàìèíè è êðåê êîêàèí, íå ïîðàæäàò ñèìïòîìè çà ôèçè÷åñêà çàâèñèìîñò ñëåä àáñòèíåíöèÿòà. . Òîâà, êîåòî íàèñòèíà èìà çíà÷åíèå å äîêîëêî íàðêîòèêúò ïîðàæäà îíîâà, êîåòî íàðè÷àìå ñúùíîñò íà çàâèñèìîñòòà : íåêîíòðîëèðóåìî, ñòðàñòíî æåëàíèå çà ïðèåì íà íàðêîòèöè, òúðñåíå è óïîòðåáà, äîðè ïðè î÷åâèäíè íåãàòèâíè ïîñëåäèöè çà çäðàâåòî è çà îáùåñòâåíîòî ïîëîæåíèå. Òîâà å îñíîâíèÿò âúïðîñ, îïèñàí ïî òîçè íà÷èí îò Èíñòèòóòà ïî ìåäèöèíà, Àìåðèêàíñêàòà ïñèõèàòðè÷íà àñîöèàöèÿ è Àìåðèêàíñêàòà ìåäèöèíñêà àñîöèàöèÿ è íèå ùå èçïîëçâàìå òîâà çíà÷åíèå íà òåðìèíà.  êðàéíà ñìåòêà, òî÷íî êîìïóëñèâíîñòòà íà çàâèñèìèÿ å îò çíà÷åíèå çà äúëãîòðàéíîòî ìó ïîâåäåíèå, çà ñåìåéñòâîòî ìó è çà îáùåñòâîòî êàòî öÿëî. Êîìïóëñèâíîòî, íåâúçäúðæàíî æåëàíèå, êîåòî ïðåâúçõîæäà âñè÷êè ìîòèâàöèè, å êîðåíúò íà îãðîìíè çäðàâíè è ñîöèàëíè ïðîáëåìè, ñâúðçàíè ñ íàðêîçàâèñèìîñòòà. Çà äà àêòóàëèçèðàìå íàöèîíàëíîòî íè ñõâàùàíå ïî âúïðîñà çà óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè, íèå òðÿáâà äà ïîìíèì òîâà êðàòêî ïðàâèëî: Çàâèñèìîñòòà å ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå, êîåòî ñå èçðàçÿâà â íàòðàï÷èâî ïîâåäåíèå. Ðàçâèòèåòî è ëå÷åíèåòî ìó çàâèñÿò îò áèîëîãèÿòà, ïîâåäåíèåòî è ñîöèàëíèÿ êîíòåêñò. Âàæíî å ñúùî òàêà äà ñå êîðèãèðà óäîáíàòà, íî ïîãðåøíà ïðåäñòàâà, ÷å óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè, çëîóïîòðåáàòà è çàâèñèìîñòòà ñà òî÷êè íà îòäåëíè ñúñòîÿíèå, îò êîèòî íÿêîé ñå ïëúçãà, âðúùà ñå â åäíî, îòèâà â äðóãà – îò îáèêíîâåí ïîòðåáèòåë ñòàâà çàâèñèì è îáðàòíî. Êëèíè÷íèòå íàáëþäåíèÿ è äðóãè ôîðìàëíè èçñëåäâàíèÿ äîêàçâàò, ÷å âåäíúæ ñòàíàë çàâèñèì, ÷îâåê ïðåìèíàâà â äðóãî ñúñòîÿíèå. Âñå åäíî ñè ïðåìèíàë åäèí ïðàã, ñëåä êîéòî íÿìà âðúùàíå íàçàä. Ìíîãî ìàëêî õîðà ñà â ñúñòîÿíèå óñïåøíî äà ñå âúðíàò â êà÷åñòâîòî íà îáèêíîâåí ïîòðåáèòåë, ñëåä êàòî ñà áèëè èñòèíñêè çàâèñèìè. Çà íåùàñòèå, îùå íå ðàçïîëàãàìå ñ ÿñåí áèîëîãè÷åí èëè ïîâåäåí÷åñêè ìàðêåð çà ïðåìèíàâàíåòî îò äîáðîâîëíàòà óïîòðåáà íà íàðêîòèöè êúì çàâèñèìîñòòà. Âñå åäíî, îáåìúò íà íàó÷íèòå äîêàçàòåëñòâà ñå ðàçâèâà áúðçî è ñî÷è êúì ìàñèâ îò êëåòú÷íè è ìîëåêóëÿðíè ïðîìåíè â âåðèãè íà ñïåöèôè÷åí ìîçú÷íè ó÷àñòúöè. Íåùî ïîâå÷å, ìíîãî îò òåçè ïðîìåíè â ìîçúêà ñà ñõîäíè ïðè âñè÷êè õèìè÷åñêè çàâèñèìîñòè, à íÿêîè ñà òèïè÷íè çà äðóãè íàòðàï÷èâè ïîâåäåíèÿ êàòî ïàòîëîãè÷íèÿ àïåòèò êúì õðàíà. Çàâèñèìîñòòà òðÿáâà äà áúäå ðàçáèðàíà êàòî õðîíè÷íî ïîâòàðÿùà ñå áîëåñò. Âúïðåêè ÷å íÿêîè çàâèñèìè óñïÿâàò äà íàëîæàò êîíòðîë âúðõó óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè ñëåä êðàòêî ëå÷åíèå, ìíîçèíà ïðàâÿò ðåöèäèâ. Ïîâòàðÿùîòî ñå ëå÷åíèå ñòàâà íåîáõîäèìîñò çà óâåëè÷àâàíå íà èíòåðâàëà ìåæäó ðåöèäèâèòå è çà íàìàëÿâàíå íà òÿõíàòà èíòåíçèâíîñò, äîêàòî ëè÷íîñòòà ïîñòèãíå ñïèðàíå íà íàðêîòèöèòå. Ñëîæíîñòòà íà òîâà çàáîëÿâàíå íà ìîçúê íå å íåòèïè÷íà, çàùîòî âñúùíîñò íèòî åäíî ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå íå å ïðîñòî êàòî áèîëîãèÿ è èçðàç. Âñè÷êè òå, âêëþ÷èòåëíî èíñóëòúò, áîëåñòòà íà Àëöõàéìåð, øèçîôðåíèÿòà è êëèíè÷íàòà äåïðåñèÿ, âêþ÷âàò íÿêîè ïîâåäåí÷åñêè è ñîöèàëíè àñïåêòè. Òîâà, êîåòî îòëè÷àâà çàâèñèìîñòòà îò äðóãèòå ìîçú÷íè çàáîëÿâàíèÿ å, ÷å òÿ çàïî÷âà ñ ÷èñòî äîáðîâîëíî ïîâåäåíèå- îñúçíàòî ðåøåíèå äà ñå óïîòðåáÿâàò íàðêîòèöè. Íåùî ïîâå÷å, íå âñåêè, êîéòî íÿêîãà å óïîòðåáÿâàë íàðêîòèöè, ñòàâà çàâèñèì. Õîðàòà ñå äåëÿò è ïî òîâà êîëêî ëåñíî è áúðçî ìîãàò äà ñòàíàò çàâèñèìè, êàêòî è â ïðåäïî÷èòàíèÿòà èì êúì ðàçëè÷íè âåùåñòâà. Ñúîòâåòñòâàùà íà ïîâåäåí÷åñêàòà ïðèðîäà íà çàâèñèìîñòòà, òåçè èíäèâèäóàëíè ðàçëèêè ñà ðåçóëòàò îò ñðåäàòà è áèîëîãè÷íè è ãåíåòè÷íè ôàêòîðè. Íà ïðàêòèêà 50-70% îò âúçìîæíàòà áúäåùà çàâèñèìîñò ìîæå äà ñå ïðåäâèäè îò ãåíåòè÷íè ôàêòîðè.

Генетичните характеристики не правят никого наркоман

Âúïðåêè ÷å ãåíåòè÷íèòå õàðàêòåðèñòèêè ìîãàò äà ïðåäðàçïîëîæàò õîðàòà äà ñà ïî- ìàëêî óñòîé÷èâè è äà ñòàíàò çàâèñèìè, ãåíèòå íå îðèñâàò íèêîãî äà ñòàíå íàðêîìàí. Ñëåä âðåìå çàâèñèìèÿò ãóáè ðåàëåí êîíòðîë âúðõó äîáðîâîëíîòî ñè ïîâåäåíèå è òî ñå ïðåâðúùà â íàòðàï÷èâî. Çà ìíîãî õîðà òîâà ïîâåäåíèå å íàèñòèíà íåêîíòðîëèðóåìî, ñúùî êàòî ïðîÿâèòå íà êîå äà å äðóãî ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå. Øèçîôðåíèöèòå íå ìîãàò äà êîíòðîëèðàò ñâîèòå õàëþöèíàöèè èëè âèäåíèÿ. Ïàöèåíòèòå ñ Ïàðêèíñîí íå ìîãàò äà ñïðàò äà òðåïåðÿò. Êëèíè÷íî äåïðåñèðàíèòå ïàöèåíòè íå ìîãàò ïî ñâîå æåëàíèå äà ïðîìåíÿò íàñòðîåíèåòî ñè. Òîâà å èñòèíàòà è çà çàâèñèìèòå, òîâà õàðàêòåðèçèðà òÿõíîòî çàáîëÿâàíå, òàêúâ òðÿáâà äà áúäå è ïîäõîäúò êúì òÿõ ïðè ëå÷åíèå – íå ïî- ðàçëè÷åí, îòêîëêîòî ïðè äðóãèòå ìîçú÷íè çàáîëÿâàíèÿ. Íÿìà çíà÷åíèå êàê ñå å ïîÿâèëà åäíà áîëåñò, ùîì òÿ å ôàêò, ÷îâåê å áîëåí è èìà íóæäà îò ëå÷åíèå. Íåùî ïîâå÷å, áåëåçèòå íà äîáðîâîëíîòî ïîâåäåíèå, ðàçáèðà ñå, ñà ÷àñò îò åòèîëîãèÿòà è ïðîãðåñèðàíåòî íà âñÿêî äðóãî çàáîëÿâàíå, íå ñàìî íà ìîçú÷íèòå. Ïðèìåðèòå ñà íàîêîëî, âêþ÷âàùè õèïåðòîíèÿòà, àðòåðèîñêëåðîçàòà è äðóãè ñúðäå÷íî- ñúäîâè çàáîëÿâàíèÿ, äèàáåò, ôîðìèòå íà ðàê, ïîâëèÿíè îò ëè÷íèòå õðàíèòåëíè ðåæèìè, ïóøåíåòî. Çàâèñèìîòî ïîâåäåíèå íÿìà ñïåöèàëíè õàðàêòåðèñòèêè, îòíàñÿùè ñå äî ñîöèàëíèÿ êîíòåêñò, â êîéòî ñå å çàðîäèëî. Âñúùíîñò ðàçëèêèòå, èäâàùè îò ñðåäàòà, ñå îòðàçÿâàò â ïðåäïî÷èòàíèÿòà êúì îïðåäåëåí âèä íàðêîòèê è â êðèòè÷íîñòòà êúì ðàçâèòèåòî è èçðàçÿâàíåòî íà çàâèñèìîñòòà. Õàðàêòåðèñòèêèòå íà ñîöèàëíàòà ñðåäà ñå ñâúðçâàò ñ óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè è ïðåäèçâèêâàò êîíêðåòíè î÷àêâàíèÿ. Êîãàòî òåçè õàðàêòåðèñòèêè ñå ïîÿâÿò â ïî- êúñåí ïåðèîä, òå ïîðàæäàò îòíîâî ñòðåìåæ êúì íàðêîòèöèòå. “Ðåïëèêèòå” îò ñòàðàòà ñðåäà îáèêíîâåíî ñà íàé- ÷åñòàòà ïðè÷èíà çà ðåöèäèâ ñëåä äúëúã ïåðèîä îò âúçäúðæàíèå, íåçàâèñèìî äàëè íàðêîòèöèòå ñà äîñòúïíè. Òàçè î÷åáèéíà âðúçêà ìåæäó ñðåäàòà è óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè îáÿñíÿâà çàùî âðúùàíåòî â îáùåñòâîòî ìîæå äà áúäå òîëêîâà òðóäíà çà íÿêîé, êîéòî òðÿáâà äà íàïóñíå êîíòðîëèðàíàòà òåðàïåâòè÷íà ñðåäà è çàùî ãðèæàòà ñëåä ëå÷åíèåòî å òîëêîâà âàæíà. ×îâåê, êîéòî å ñòàíàë çàâèñèì â äîìàøíà ñðåäà, å ïîñòîÿííî èçëîæåí íà îïàñíîñò äà ïîñåãíå îòíîâî – òîé å â êâàðòàëà, êúäåòî ñå å äðóñàë, òàì ñà íåãîâèòå ïðèÿòåë÷åòà, êîèòî îùå ïðîäúëæàâàò, òàì å äèëúðúò, îòêúäåòî å êóïóâàë íàðêîòèöè. Ïðîñòîòî èçëàãàíå íà òåçè îáñòîÿòåëñòâà àâòîìàòè÷íî ïîäêëàæäàò æàæäàòà çà íàðêîòèöè è ìîæå îñòðî äà äîâåäàò äî ðåöèäèâ. Òîâà å åäíà îò ïðè÷èíèòå íÿêîé, êîéòî óñïåøíî å ïðåîäîëÿë çàâèñèìîñòòà â çàòâîðà, äà ñå âúðíå êúì òÿõ ìíîãî áúðçî íà ñâîáîäà. Íà ïðàêòèêà, åäíà îò ãîëåìèòå öåëè íà ëå÷åíèåòî íà çàâèñèìîñòè å äà ñå íàó÷àò ïàöèåíòèòå êàê äà ñå ñïðàâÿò ñ âíåçàïíîòî æåëàíèå çà íàðêîòèöè, ïîðîäåíî îò íåèçáåæíàòà ïîÿâà íà ñâúðçàíàòà ñîöèàëíà ñðåäà.

Изводи

Ðàçáèðàíåòî íà çàâèñèìîñòòà êàòî ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå èìà ðåøàâàùî çíà÷åíèå çà îáùåñòâåíîòî âúçïðèåìàíå íà çàâèñèìèòå è òåõíèòå ñåìåéñòâà, çà ëå÷åáíàòà ïðàêòèêà íà çàâèñèìîñòè è çà íÿêîè àñïåêòè íà îáùåñòâåíàòà ïîëèòèêà ïî òîçè âúïðîñ. Îò äðóãà ñòðàíà, òîçè áèîìåäèöèíñêè ïîãëåä âúðõó íåÿ íå âëèÿå äèðåêòíî âúðõó äðóãè ñâúðçàíè âúïðîñè êàòî êîíòðîëà íà íàðêîòðàôèêà è ðåøåíèåòî äàëè íÿêîè íàðêîòèöè òðÿáâà äà áúäàò ëåãàëèçèðàíè èëè íå. Íåùî ïîâå÷å, ìîäåëúò íà çàâèñèìîñòòà êàòî ìîçú÷íà áîëåñò íå áèâà äà ñå àäðåñèðà êúì âúïðîñà äàëè íÿêîè íàðêîòèöè ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò êàòî ëåêàðñòâà.  ïðàêòèêàòà èçîáèëñòâàò ïðèìåðè çà ëåêàðñòâà, êîèòî ìîãàò äà áúäàò êðàéíî åôåêòèâíî è â ñúùîòî âðåìå ñèëíî ïðèñòðàñòÿâàùè.Íàé- äîáðå ïîçíàòèÿò ïðèìåð å ñ ìîðôèíà, êîéòî ñå ïðèëàãà ïðè ñèëíè áîëêà.

Не е чудно, че зависимите не могат да спрат по собствено желание

Òå ñà çàáîëåëè îò áîëåñò, êîÿòî èçèñêâà áèîìåäèöèíñêî ëå÷åíèå. Õîðàòà ÷åñòî ïðèåìàò, ÷å ñëåä êàòî óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè çàïî÷âà êàòî äîáðîâîëíî ïîâåäåíèå è ñå èçðàçÿâà â íåâúçäúðæàíî ïîâåäåíèå, òî õîðàòà òðÿáâà äà ñà â ñúñòîÿíèå äà ñïðàò ïî ñâîÿ âîëÿ. Äíåñ îáà÷å å ñúùåñòâåíî äà ñå ðàçáåðå, ÷å êîãàòî èìàø ðàáîòà ñ íàðêîìàíè, âñúùíîñò èìàø ðàáîòà ñ õîðà, ÷èéòî ìîçúê å óâðåäåí îò íàðêîòèöèòå. Òå ñå íóæäàÿò îò ñïåöèàëèçèðàíî ëå÷åíèå. Íèå çíàåì, ÷å ïðîòèâîïîëîæíî íà îáùîïðèåòîòî ìíåíèå, òâúðäå ìàëêî çàâèñèìè âñúùíîñò ñïèðàò ñàìè. Êàòî âèæäàò, ÷å èìà òâúðäå ìàëêî õåðîèíîìàíè íà âúçðàñò ìåæäó 50 è 60, õîðàòà ÷åñòî ïèòàò êàêâî å ñòàíàëî ñúñ çàâèñèìèòå îò õåðîèí îò ïðåäè 30 ãîäèíè, òå áè òðÿáâàëî äà ñà ñïðåëè ñàìè. Äúëãîãîäèøíè ïðîó÷âàíèÿ ñà óñòàíîâèëè, ÷å ñàìî ìàëêà ÷àñò îò òÿõ ñà ñïðåëè ñàìè. Îñòàíàëèòå èëè ñà áèëè óñïåøíî ëåêóâàíè, èëè âñå îùå ñà â ñïåöèàëèçèðàíè çàâåäåíèÿ èëè / îêîëî ïîëîâèíàòà îò òÿõ/ âå÷å ñà ìúðòâè. Èìàéòå ïðåäâèä ïðèìåðà ñ ïóøà÷èòå: ðàçëè÷íè èçñëåäâàíèÿ äîêàçâàò, ÷å åäâà ìåæäó 3 è 7 % îò õîðàòà, êîèòî èñêàò äà ñïðàò öèãàðèòå âñÿêà ãîäèíà, âñúùíîñò óñïÿâàò. Íàóêàòà íàé- ïîñëå óáåäè îáùåñòâîòî, ÷å äåïðåñèÿòà íå å ïðîñòî òúãà è ëîøî íàñòðîåíèå. ×å äåïðåñèðàíèòå ñà â îñîáåí ìîçú÷åí ñòàòóñ è òîâà èçèñêâà ëå÷åíèåòî íà òåõíèòå ñèìòîìè ïîä êîíòðîë. Ñúùîòî âàæè çà øèçîôðåíèöèòå. Âðåìå å äà ïðèçíàåì, ÷å ñúùèÿò òîçè ñëó÷àé ñå îòíàñÿ è äî çàâèñèìèòå.

Ролята на личната отговорност не е за подценяване, но е ясна.

Äàëè ïðèçíàíèåòî çà ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå îñâîáîæäàâà çàâèñèìèòå îò îòãîâîðíîñò çà òÿõíîòî ïîâåäåíèå èëè äàëè òå ñà ïðîñòî æåðòâà íà ñîáñòâåíèòå ñè ãåíè è ìîçú÷íàòà õèìèÿ? Ðàçáèðà ñå, íå. Çàâèñèìîñòòà çàïî÷âà ñ äîáðîâîëíà óïîòðåáà íà íàðêîòèöè è âúïðåêè ÷å ãåíåòè÷íèòå ôàêòîðè ìîãàò äà ïðåâúðíàò ÷îâåêà â ïî- ïîäàòëèâ êúì ðàçâèòèåòî è, ãåíèòå íå êàðàò íèêîé äà ïîñÿãà êúì íàðêîòèöèòå. Òîâà å åäíà îò îñíîâíèòå ïðè÷èíè äà ñå òâúðäè, ÷å îïèòèòå äà ñå ïðåäîòâðàòè ïîñÿãàíåòî êúì íàðêîòèöè ñà òîëêîâà æèçíåíîâàæíà ñòðàòåãèÿ ïî îòíîøåíèå íà íàöèîíàëíèÿ ïðîáëåì ñ íàðêîòèöèòå. Íà÷àëíàòà óïîòðåáà å äîáðîâîëíî, è çàòîâà, ïðåäîòâðàòèìî ïîâåäåíèå. Íåùî ïîâå÷å, êàòî ïðè âñÿêî çàáîëÿâàíå, ïîâåäåíèåòî å ñúùåñòâåíà ÷àñò îò ëå÷åíèåòî. Êàòî ìèíèìóì, ÷îâåê òðÿáâà äà å ñúãëàñåí ñ ïðàâèëíèêà íà ëå÷åíèå, êîåòî å ïî-ñëîæíî, îòêîëêîòî çâó÷è. Îòñòúïâàíåòî îò ïðàâèëíèêà å åäíà îò íàé-ãîëåìèòå ïðè÷èíè çà ðåöèäèâ ïðè âñè÷êè õðîíè÷íè çàáîëÿâàíèÿ, âêëþ÷èòåëíî àñòìà, äèàáåò, âèñîêî êðúâíî è çàâèñèìîñò. Íåùî ïîâå÷å, îòñòúïâàíåòî îò ðåæèìà íå å ïî- ôàòàëíî çà çàâèñèìèòå, îòêîëêîòî çà áîëíèòå îò äðóãèòå áîëåñòè – êàòî ïðîöåíò âàðèðà ìåæäó 30 äî 50. Åòî çàùî, çà çàâèñèìèòå îò íàðêîòèöè, êàêòî è çà áîëíèòå îò äðóãè õðîíè÷íè áîëåñòè, ëè÷íàòà ìîòèâàöèÿ è ïîâåäåíèå ñà èçêëþ÷èòåëíî âàæíà ÷àñò îò óñïåõà ïðè ëå÷åíèåòî è âúçñòàíîâÿâàíåòî.

Изводи за лечебния подход и за очакванията от лечението.

Êàòî ñå èìà ïðåäâèä òîâà âñåñòðàííî áèîïîâåäåí÷åñêî ðàçáèðàíå çà çàâèñèìîñòòà, ÿñíî å è êàêâî òðÿáâà äà ñå îñèãóðè â ëå÷åáíèòå ïðîãðàìè. Îòíîâî, òðÿáâà äà áúäåì âíèìàòåëíè è äà íå ïîñòàâÿìå áèîëîãèÿòà ñðåùó ïîâåäåíèåòî. Íàöèîíàëíèÿò èíñòèòóò çà çëîóïîòðåáàòà ñ íàðêîòèöè íàñêîðî ïóáëèêóâà Ïðèíöèïèòå çà åôåêòèâíî ëå÷åíèå îò çàâèñèìîñòè è ÷ðåç òÿõ ïîñòàâè íà äíåâåí ðåä ïîäðîáíà äèñêóñèÿ çà òîâà, êàê òðÿáâà äà ñå òðåòèðàò âñè÷êè àñïåêòè íà ëè÷íîñòòà, íå ñàìî áèîëîãè÷íèÿ êîìïîíåíò èëè ñàìî ïîâåäåí÷åñêèÿ. Êàêòî è ïðè äðóãèòå ìîçú÷íè áîëåñòè êàòî øèçîôðåíèÿ è äåïðåñèÿ, ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å íàé- óñïåøíèÿò ïîäõîä å êîìïëåêñíèÿ, êúì âñè÷êè àñïåêòè íà ëè÷íîñòòà, ñ êîìáèíàöèÿ íà ëåêàðñòâà, ïîâåäåí÷åñêà òåðàïèÿ è âíèìàíèå çà íåîáõîäèìèòå ñîöèàëíè ãðèæè è ðåõàáèëèòàöèÿ. Òîâà ìîæå äà âêëþ÷è ãðèæè è çà ñåìåéñòâîòî – ñåìåéíà òåðàïèÿ, çà äà ìîæå ïàöèåíòúò óñïåøíî äà ñå çàâúðíå â ñåìåéíèÿ æèâîò, ãðèæè çà ïñèõè÷åñêîòî çäðàâå, âúçïèòàíèå è ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ, êàêòî è ãðèæè çà äîìà. Òîâà íå îçíà÷àâà, ðàçáèðà ñå, ÷å âñè÷êè ïàöèåíòè èìàò íóæäà îò âñè÷êè àñïåêòè íà ëå÷åíèåòî è îò âñè÷êè ðåõàáèëèòàöèîííè óñëóãè. Äðóã ïðèíöèï íà åôåêòèâíîòî ëå÷åíèå íà çàâèñèìîñòè å, ÷å â íåãîâèÿ èíäèâèäóàëåí ïëàí çà ëå÷åíèå òðÿáâà äà áúäàò âêëþ÷åíè êîíêðåòíè óñèëèÿ çà íåãîâèòå ïðîáëåìè. Íåùî ïîâå÷å, äîêîëêîòî öåëèòå íà ïàöèåíòà ñå ïðîìåíÿò â òå÷åíèå íà ëå÷åíèåòî, òå òðÿáâà äà áúäàò îáíîâÿâàíè è àêòóàëèçèðàíè. Êàêâî äà ñå ïðàâè ñ íàðêîìàíèòå ïðåñòúïíèöè? Î÷åâèäåí èçâîä å ÷å òðÿáâà äà ñïðåì äà ðàçãëåæäàìå íàêàçàòåëíîòî ïðàâîðàçäàâàíå è ëå÷åáíèÿ ïîäõîä êàòî äâå âçàèìîèçêëþ÷âàùè ñå êðàéíîñòè. Ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å ïðåñòúïëåíèåòî è çàâèñèìîñòòà ÷åñòî ñå ïðîÿâÿâàò â òàíäåì: ìåæäó 50 è 70 îò àðåñòóâàíèòå ñà çàâèñèìè. Ìàëöèíà ñà ñêëîííè äà ïðèåìàò, ÷å ïðàâîñúäèåòî òðÿáâà äà ñå îòäðúïíå îò õîðà, êîèòî, çàâèñèìè èëè íå, ñà èçâúðøèëè ïðåñòúïëåíèÿ ñïðÿìî äðóãè õîðà. Íåùî ïîâå÷å, äúëãîãîäèøíèÿò îïèò ïîêàçâà, ÷å àêî òåçè õîðà ïðîñòî ñå õâúðëÿò â çàòâîðà, áåç äà ñå ëåêóâàò, òå ðàíî èëè êúñíî ñå âðúùàò è êúì íàðêîòèöèòå, è êúì ïðåñòúïëåíèÿòà.

Влизането в лечебна програма не трябва непременно да е доброволна, за да се постигне успех

Ðàñòÿùî ÷èñëî íàó÷íè äîêàçàòåëñòâà ãîâîðè, ÷å èìà ïî- ðàöèîíàëíà è åôåêòèâíà ïîëèòèêà, êîÿòî ïàçè èíòåðåñèòå íà îáùåñòâîòî è ñå îòíàñÿ äî çàâèñèìèòå ïðåñòúïíèöè. Ïðîñòè÷êî êàçàíî, ðåçóëòàòèòå ïîêàçâàò, ÷å àêî çàâèñèìèòå îñúäåíè áúäàò âúâåäåíà â äîáðå ñòðóêòóðèðàíà òåðàïåâòè÷íà ïðîãðàìà, äîêàòî ñà ïîä êîíòðîëà íà ïðàâîñúäèåòî, ñ 50-60% ñïàäà âúçìîæíîñòòà ñëåä çàòâîðà òå äà ñå âúðíàò êúì ñëåäâàùà óïîòðåáà íà íàðêîòèöè, à ñ 40% ïúê íàìàëÿâà ðèñêúò îò íîâè ïðåñòúïëåíèÿ. Íåùî ïîâå÷å, âëèçàíåòî â òåðàïåâòè÷íà ïðîãðàìà íå òðÿáâà íåïðåìåííî äà áúäå äîáðîâîëíà, çà äà ïðîðàáîòè. Íà ïðàêòèêà, èçñëåäâàíèÿ äîêàçâàò, ÷å íàòèñêúò , îêàçâàí âúðõó çàâèñèìèòå äà îñòàíàò â ëå÷åáíà ïðîãðàìà – íåçàâèñèìî äàëè îò ïðàâîñúäèåòî èëè îò ÷ëåíîâå íà ñåìåéñòâîòî èëè ðàáîòîäàòåëè- äåéñòâèòåëíî óâåëè÷àâàò âðåìåòî íà ïðåñòîé â ïðîãðàìàòà è ïîäîáðÿâàò ðåçóëòàòèòå. Ïîäîáíè äîêàçàòåëñòâà ñà îñíîâà çà ìíîãî âàæíà òåíäåíöèÿ ïðè ñòðàòåãèèòå çà êîíòðîë íà íàðêîòèöèòå, êîÿòî âå÷å å ïðèåòà â ÑÀÙ è â ìíîãî äðóãè ñòðàíè. Íàïðèìåð, îêîëî 40% îò çàòâîðèòå â òàçè ñòðàíà âå÷å ïðåäëàãàò íÿêàêâà ïðîãðàìà çà ëå÷åíèå îò çàâèñèìîñòè, äðóã âúïðîñ å êàêâî å êà÷åñòâîòî íà ïðîãðàìàòà. Íàëàãàíåòî íà òåðàïåâòè÷íèòå ïðîãðàìè çà çàâèñèìîñòè êàòî àëòåðíàòèâà íà åëåìåíòàðíîòî õâúðëÿíå â çàòâîðà âñå ïîâå÷å äîáèâà ïîïóëÿðíîñò â Àìåðèêà. Øèðîêî ðàçâèòàòà ìðåæà îò ñúäèëèùà, ñïåöèàëèçèðàíè â ïðåñòúïëåíèÿ ñ íàðêîòèöè – äî ïîâå÷å îò 400 çà ïîñëåäíèòå ïåò ãîäèíè, å äðóã ñïîëó÷ëèâ ïðèìåð çà ñú÷åòàíèåòî íà îáùåñòâåíîòî çäðàâå è îáùåñòâåíàòà ñèãóðíîñò. Òåçè ñúäèëèùà èçïîëçâàò êîìáèíàöèÿ îò ñàíêöèè îò êðèìèíàëíîòî ïðàâîñúäèå è îò òåðàïåâòè÷íèòå ïðîãðàìè ñïðÿìî îñúäåíèòå.

Подновяване на дискусията

Ðàçáèðàíåòî íà çàâèñèìîñòòà îò íàðêîòèöè â íåéíàòà êîìïëåêñíîñò è ñëîæíîñò èçèñêâà äà ïðåâúçìîãíåì îïðîñòåíîòî ïîëÿðèçèðàíî ìèñëåíå ïî òåçè âúïðîñè. Çàâèñèìîñòòà å åäíîâðåìåííî ïðîáëåì íà îáùåñòâåíîòî çäðàâå è íà îáùåñòâåíàòà ñèãóðíîñò , íå åäíîòî èëè äðóãîòî ñàìî. Òðÿáâà äà ðàáîòèì â äâåòå ïîñîêè ñ åäíàêâî âíèìàíèå è íàñòîé÷èâîñò. Çàâèñèìîñòòà îò íàðêîòèöè å åäíîâðåìåííî áèîëîãèÿ è ïîâåäåíèå. ×îâåê ìîæå äà å áîëåí , íî íå å îáðå÷åí. Íàëàãà ñå äà ñå îòêàæåì îò îïðîñòåí÷åñêè ìåòàôîðè, êîèòî ñàìî íè îòêëîíÿâàò îò ïîäõîäÿùèòå ñòðàòåãèè. Íà ìåí ëè÷íî ìè å æàë äà êàæà ñáîãîì íà “Âîéíàòà íà íàðêîòèöèòå”, íî âå÷å ñå íàëàãà.  èçâåñòíà ñòåïåí, âúçãëåäúò çà íàêàçàòåëíàòà âîéíà å ïîäõîäÿù çà çàâèñèìîñòòà êàêòî å Âîéíàòà íà ðàêà, êîåòî íå îçíà÷àâà äðóãî, îñâåí äà ñúáåðåø âñè÷êèòå ñè ñèëè è äà àòàêóâàø ïðîáëåìà. Çà ñúæàëåíèå, îáà÷å òàçè êîíöåïöèÿ å èçïîëçâàíà ïðåâðàòíî ïðåç ãîäèíèòå è Âîéíàòà íà íàðêîòèöèòå íèêîãà íå ñòàíà òîâà, êîåòî òðÿáâàøå äà áúäå: Âîéíà ñðåùó óïîòðåáàòà íà íàðêîòèöè è çàâèñèìîñòòà. Íåùî ïîâå÷å, çàãðèæåíè äàëè ñìå ñïå÷åëèëè èëè çàãóáèëè òàçè âîéíà, íèå ñå ïðåîðèåíòèðàõìå êúì îïðîñòåí÷åñêè è íåïîäõîäÿùè ìåðêè êàòî íàïðèìåð äà áðîèì çàâèñèìèòå.  êðàéíà ñìåòêà âñè÷êî ñâúðøè ñ ðàçäîð. Ìåòàôîðàòà “Âîéíà íà íàðêîòèöèòå” íå íàïðàâè íèùî, çà äà íè ïîìîãíå äà ñå ïðåáîðèì ñ ðåàëíèòå ïðåäèçâèêàòåëñòâà. Íàäÿâàì ñå, ÷å âñè÷êè ùå óñòîèì íà èçêóøåíèåòî äà ÿ çàìåíèì ñ íÿêîÿ äðóãà ëåñíîçàïîìíÿùà ñå ôðàçà, êîÿòî íåìèíóåìî ùå ïðåìèíå êúì òúðñåíåòî íà áúðçî è ëåñíî ðåøåíèå íà íàøèÿ ïðîáëåì ñ íàðêîòèöèòå. Íèå íå ðàç÷èòàìå íà ïðîñòè ìåòàôîðè èëè ñòðàòåãèè, çà äà ñå ñïðàâèì ñ äðóãèòå ñè ãîëåìè íàöèîíàëíè ïðîáëåìè êàòî îáðàçîâàíèåòî, çäðàâíèòå ãðèæè, íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò. Íåùî ïîâå÷å, îïèòâàìå ñå äà ðåøèì èñòèíñêè ìîíóìåíòàëíè, ìóëòèäèñöèïëèíàðíè ïðîáëåìè íà íàöèîíàëíà èëè ìåæäóíàðîäíà ñöåíà. È íå ñè ïîçâîëÿâàìå äà ãè ïîäöåíèì ïóáëè÷íî, êàòî èì çàêà÷èì íÿêîÿ ðåêëàìíà ôðàçà, òîâà ùå áúäå íåñïðàâåäëèâî è ùå äîâåäå äî ïðîâàë. Ðàçáèðàíåòî çà çäðàâíèòå àñïåêòè íà çàâèñèìîñòòà â íèêàêúâ íà÷èí íå å íåñúâìåñòèìî ñ íóæäàòà äà ñå êîíòðîëèðà íàðêîòðàôèêà. Âñúùíîñò áîðáàòà ñúñ âñÿêà åïèäåìèÿ ñå ôîêóñèðà â íåéíèÿ èçòî÷íèê.  ñëó÷àÿ ñúñ çàâèñèìîñòòà , èçòî÷íèêúò ñà íàðêîòèöèòå, ïðèåìíèêúò å íàðêîìàíúò, à ïîñîêàòà íà ðàçïðîñòðàíåíèåòî íà çàáîëÿâàíåòî ñà äèëúðèòå è îðãàíèçèðàíàòà ìðåæà çà òúðãîâèÿ ñ äðîãà. Ïðåâåíöèÿòà è ëå÷åíèåòî ñà ñòðàòåãèèòå äà ñå ïîìîãíå íà ïðèåìíèêà íà çàðàçàòà. Íî êàêòî ñå çàíèìàâàìå ñ ìóõèòå è êîìàðèòå, êîèòî ðàçïðîñòðàíÿâàò èíôåêöèîçíè áîëåñòè, òàêà òðÿáâà äèðåêòíî äà íàñî÷èì óäàðèòå ñè êúì ðàçïðîñòðàíèòåëñêàòà ñèñòåìà. Çà äà áúäàò èñòèíñêè åôåêòèâíè, óñèëèÿòà çà îïàçâàíå íà îáùåñòâåíîòî çäðàâå è ñèãóðíîñò òðÿáâà äà áúäàò ïîëîæåíè íà âñè÷êè ñòåïåíè íà îáùåñòâîòî – ìåñòíè, ùàòñêè è íàöèîíàëíè. Âñè÷êè ïðîáëåìè ñ íàðêîòèöèòå ïî õàðàêòåð è âëèÿíèå ñà ìåñòíè, áåç çíà÷åíèå â êîÿ ãåîãðàôñêà çîíà è êóëòóðåí êîíòåêñò, òàêà ÷å íàé-åôåêòèâíè ñà ìåðêèòå íà ìåñòíî íèâî. Âñÿêà îáùíîñò òðÿáâà äà èçðàáîòè ñâîè ñîáñòâåíè ïîäõîäÿùè àíòèäðîãà ñòðàòåãèè, è òåçè ñòðàòåãèè òðÿáâà äà ñà ðàçáèðàåìè è íàó÷íî äîêàçàíè íà íàöèîíàëíî íèâî. Ïîñëàíèåòî îò ìíîæåñòâîòî íàó÷íè äîêàçàòåëñòâà å àáñîëþòíî ÿñíî. Àêî íèå êàòî îáùåñòâî èñêàìå äà ïîñòèãíåì ðåàëåí ïðîãðåñ ñ ïðîáëåìà ñ íàðêîòèöèòå, íèå òðÿáâà äà íàäñêî÷èì ìîðàëèçàòîðñêîòî òâúðäåíèå, ÷å “ çàâèñèìèòå ñàìè ñà ñè âèíîâíè” è äà ðàçâèåì ñòðàòåãèè, êîèòî ñà ñëîæíè è ìíîãîçíà÷íè ñúùî êàêòî å ñàìèÿò ïðîáëåì. Äàëè çàâèñèìèòå ñà “æåðòâè” èëè íå, âåäíúæ ñòàíàëè òàêèâà, òå òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäàò êàòî ïàöèåíòè ñ ìîçú÷íî çàáîëÿâàíå. Íåùî ïîâå÷å, âúïðåêè íàöèîíàëíàòà íè òðàäèöèÿ äà ñú÷óâñòâàìå íà áîëíèòå, áåç çíà÷åíèå êàê ñà ñå ðàçáîëåëè, ìíîãî íàðêîìàíè ñà ðàçðóøèëè íå ñàìî ñâîÿ æèâîò, íî è æèâîòà íà ñåìåéñòâàòà ñè, íà áëèçêèòå è òóê ñú÷óâñòâèåòî å òðóäíî ïîñòèæèìî. Íî áåç çíà÷åíèå êàêâî ÷óâñòâàìå êúì íàðêîìàíèòå è òåõíèòå ïîâåäåí÷åñêè èñòîðèè, ðàñòÿù áðîé äîêàçàòåëñòâà ñî÷àò, ÷å âúçïðèåìàíåòî íà çàâèñèìîñòòà êàòî ëå÷èìî çàáîëÿâàíå å ìíîãî ïî- åôåêòèâíî, ôèíàíñîâî è ñîöèàëíî- òóê ñòàâà äóìà è çà ñåìåéíî íàñèëèå, ïðåñòúïíîñò, äðóãè ôîðìè íà ñîöèàëíà äèñôóíêöèÿ.  èíòåðåñ íà âñåêè å äà íàäìîãíå áîëêàòà è íåãîäóâàíèåòî è äà ñå îïèòà äà íàìàëè ïðîáëåìà â ñâîÿòà îáùíîñò ÷ðåç óñèëèÿ çà ïðåâåíöèÿ è îñèãóðÿâàíå íà ëå÷åíèå íà òîçè, êîéòî èìà íóæäà îò íåãî.

Recommended reading

J. D. Berke and S. E. Hyman, &quot;Addiction, Dopamine, and the Molecular Mechanisms of Memory,&quot; Neuron 25 (2000): 515532 (http://www.neuron.org/cgi/content/full/25/3/515/). H. Garavan, J. Pankiewicz, A. Bloom, J. K. Cho, L. Sperry, T. J. Ross, B. J. Salmeron, R. Risinger, D. Kelley, and E. A. Stein, &quot;Cue-Induced Cocaine Craving: Neuroanatomical Specificity for Drug Users and Drug Stimuli,&quot; American Journal of Psychiatry 157 (2000): 17891798 (http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/157/11/1789). A. I. Leshner, &quot;Science-Based Views of Drug Addiction and Its Treatment,&quot; Journal of the American Medical Association 282 (1999): 13141316 (http://jama.ama-assn.org/issues/v282n14/rfull/jct90020.html). A. T. McLellan, D. C. Lewis, C. P. O'Brien, and H. D. Kleber, &quot;Drug Dependence, a Chronic Medical Illness,&quot; Journal of the American Medical Association 284 (2000): 16891695 (http://jama.ama-assn.org/issues/v284n13/rfull/jsc00024.html). National Institute on Drug Abuse, Principles of Drug Addiction Treatment: A Research-Based Guide (National Institutes of Health, Bethesda, MD, July 2000) (http://165.112.78.61/PODAT/PODATindex.html). National Institute on Drug Abuse, Preventing Drug Use Among Children and Adolescents: A Research-Based Guide (National Institutes of Health, Bethesda, MD, March 1997) (http://165.112.78.61/Prevention/Prevopen.html). E. J. Nestler, &quot;Genes and Addiction,&quot; Nature Genetics 26 (2000): 277281 (http://www.nature.com/cgi-taf/DynaPage.taf?file=/ng/journal/v26/n3/full/ng1100_277.html). Physician Leadership on National Drug Policy, position paper on drug policy (PLNDP Program Office, Brown University, Center for Alcohol and Addiction Studies, Providence, R.I.: January 2000) (http://center.butler.brown.edu/plndp/Resources/resources.html). F. S. Taxman and J. A. Bouffard, &quot;The Importance of Systems in Improving Offender Outcomes: New Frontiers in Treatment Integrity,&quot; Justice Research and Policy 2 (2000): 3758. Àëúí Ëåøíåð å äèðåêòîð íà Íàöèîíàëíèÿ èíñòèòóò çà çëàóïîòðåáà ñ íàðêîòèöè êúì Íàöèîíàëíèÿ èíñòèòóò íà çäðàâåòî â ÑÀÙ.
 
 
 
Добави Коментари